Luchtvaartnieuws

  Spannende tijden voor Enschede Airport Twente: sluiting of doorstart?

28 november 2004

ENSCHEDE - Wie vanaf Enschede Airport Twente (EAT) vliegt is aangewezen op eigen vervoer of een taxi. Met de auto naar het vliegveld toe hoeft op zich geen probleem te zijn. Verkeersborden wijzen de weg en parkeren is gratis. Vervolgens is het nog maximaal honderd meter tot de toegangsdeur van de terminal. Wellicht is luchthavengebouw een beter woord. Want wie de deur van Enschede Airport opendoet ziet in één oogopslag de check-in, veiligheidscontrole én wachtruimte. 'Vliegen vanaf Enschede is een kleinschalige ervaring pur sang. De charme van een regionale luchthaven krijgt op dit vliegveld volledig gestalte.

Het kantoor van luchthavendirecteur Erik Tooren (33) grenst direct aan de 'vertrekhal'. Als de deur van zijn werkruimte open staat heeft hij zicht op een van de drie incheckbalies. Tooren is nuchter over de beperkte omvang van 'zijn' vliegveld. "We hebben voldoende ruimte. Sterker nog, met de faciliteiten die we nu hebben kunnen we een verdubbeling van de huidige activiteiten aan." De grond die Enschede Airport Twente gebruikt maakt onderdeel uit van de vliegbasis Twenthe. Een hekwerk brengt scheiding aan tussen het civiele en militaire gedeelte. Het totale luchthaventerrein is zo groot dat de start- en landingsbaan voor het burgerverkeer niet zichtbaar is vanaf de vertrekhal.

Het vliegveld is in Nederland waarschijnlijk de minst bekende luchthaven onder de regionale vliegvelden waar burgerluchtvaart plaatsvindt. De commerciële activiteiten die vanaf de luchthaven ontplooid worden zijn beperkt. Maar volgens Tooren had dit anders kunnen zijn. "De groei en ontwikkeling van de luchtvaart is de afgelopen vijftien jaar volledig aan Enschede Airport Twente voorbij gegaan. Dat heeft een aantal oorzaken. Allereerst heeft er steeds een wisseling van het management plaatsgevonden. Daardoor is er geen consequent beleid gevoerd. Daarnaast is de luchthaven volgens regionale afspraken in het weekend gesloten. Daarmee ben je voor diverse potentiële gebruikers niet interessant. Daar komt bij dat de luchthaven er financieel gezien niet bepaald rooskleurig voor stond. Je kunt stellen dat in de afgelopen jaren de aandacht uitgegaan is naar overleven, en niet naar investeringen en groei."

Burgermedegebruik
In 2003 kreeg de luchthaven wel financiële zekerheid. Het grootste gedeelte van de aandelen kwam in handen van Strikwerda Beheer, Reggeborgh Beheer en de OAD Groep. Maar een week na de aandelenoverdracht ontstond plotseling operationele onzekerheid. Het ministerie van Defensie kondigde de sluiting van vliegbasis Twenthe aan. Waarschijnlijk zijn per januari 2007 de militairen van het Overijsselse vliegveld verdwenen. EAT is in de huidige situatie volledig afhankelijk van de faciliteiten die met Defensie gedeeld worden. De brandweer en luchtverkeersleiding zijn twee belangrijke voorbeelden van diensten die de civiele luchthaven met de militaire vliegbasis deelt. Tooren: "Dankzij deze samenwerking op basis van burgermedegebruik boeken we dit jaar waarschijnlijk een licht winstje. Maar zonder Defensie zouden we vanwege de hoge kosten uitkomen op een miljoenenverlies."

De sluiting van vliegbasis Twenthe hangt nog steeds als het zwaard van Damocles boven de luchthaven. In opdracht van de regionale Kamer van Koophandel en het gezamenlijke bedrijfsleven onderzochten twee onderzoeksbureaus de mogelijkheden voor EAT om in de toekomst de eigen broek op te houden. Er zijn drie scenario's onderzocht. De eerste is een groene variant, die de sluiting van EAT zou betekenen. Een ander scenario voorziet in een vliegveld dat alleen voor general aviation bedoeld is. De derde variant is een scenario waarin de burgerluchtvaart wordt gecontinueerd. In de onderzoeksconclusie werd vastgesteld dat deze laatste variant bedrijfseconomisch gezien het meest verantwoord is. Volgens de onderzoekers is er voldoende markt en zelfrenderend vermogen aanwezig om op middellange termijn positieve resultaten te boeken.

Tooren onderschrijft de belangrijkste conclusies van de onderzoeksbureaus. "Ik denk dat er in de eerste tien jaar na de sluiting van vliegbasis Twenthe ongeveer veertig miljoen euro nodig is om de luchthaven commercieel te ontwikkelen. De verwachting is dat Enschede Airport dan vanaf 2016 rendabel kan opereren."

Arbeidsplaatsen
Volgens de onderzoekers is er wel een belangrijke voorwaarde om van EAT een succes te maken: de volledige steun van zowel centrale als regionale overheden. Defensie kan bijvoorbeeld bijdragen door zich flexibel op te stellen. "Ze zitten hier al vijftig jaar. Als de situatie erom vraagt, waarom zouden ze dan niet als overbruggingsfase bijvoorbeeld de verkeersleiding en brandweer wat langer operationeel houden?", vraagt de luchthavendirecteur zich af. Over de steun van de provinciale en regionale overheden is Tooren 'gematigd positief'. "Ik merk dat de attitude steeds meer ten positieve verandert. Het lijkt erop dat het economisch belang van een luchthaven in de buurt meer en meer erkend wordt. Volgens de onderzoeken zou een civiele luchthaven op middellange termijn duizenden arbeidsplaatsen opleveren. Die schatting is gebaseerd op de meest positieve cijfers en lijkt me aan de hoge kant. Maar een doorstart van de luchthaven heeft ongetwijfeld een positieve uitwerking op de werkgelegenheid. Om de ontwikkeling van Enschede Airport Twente te stimuleren moeten we meer volume creëren en het vertrouwen winnen van de regio en onze klanten. En dan geld verdienen uiteraard."

De toekomst van EAT hangt af van de politieke besluitvorming. Provincie en gemeenten bepalen binnen enkele maanden wat er met de luchthaven gebeurt. Tooren verwacht dat er uiterlijk in februari of maart uitsluitsel komt. In geval van een doorstart moet er volgens de luchthavendirecteur ook in het weekend gevlogen kunnen worden. "Als die toestemming er komt kan Enschede Airport Twente werken aan de toekomst. Er wonen 13,6 miljoen mensen op een uur rijden vanaf de luchthaven. De komst van een low cost carrier is helemaal niet onwaarschijnlijk als we naar een zevendaagse openstelling gaan. Ook bedienen we nog maar weinig Nederlandse vakantiegangers vanwege de geringe naamsbekendheid van EAT. Daar komt bij dat het aantal bestemmingen beperkt is. Uit het Duitse achterland komen om dezelfde redenen maar weinig mensen naar Enschede Airport. In samenwerking met een Duitse airline of touroperator kan dat echter snel veranderen."

"De infrastructuur in de omgeving biedt in ieder geval volop mogelijkheden. Al met al denk ik dat Enschede Airport Twente in staat is om de opgelopen achterstand in te halen. En vervolgens verder te groeien."

Door Steven van den Berg

Zie ook de overige regionale luchthavens in deze serie