In die periode verzekerde het garantiefonds SGR pakketreizen, en de verzekering voor losse vliegtic-kets kreeg je er gewoon gratis bij. De meeste luchtvaartmaatschappijen waren nog in overheidshan-den. Natuurlijk maakten partijen als Sabena en Alitalia elk jaar forse verliezen, maar dat leek niemand te deren: de betreffende overheden lieten hun nationale trots echt niet failliet gaan.

Enkele maanden later, in september 2001, veranderde de wereld echter voorgoed. In de weken na 9/11 stonden plotseling drie grote Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen op wankelen. SGR trok acuut de garantie op losse vluchten in en sindsdien is de rust in de sector eigenlijk nooit meer volledig teruggekeerd. We kregen te maken met strengere bagagecontroles, de opkomst van het e-ticket en de stormachtige groei van prijsvechters.

Geleidelijk trokken staten hun handen van de luchtvaartmaatschappijen af. Iconische namen als Swissair - ooit de ‘Flying Swiss Bank’ genoemd - Sabena, Malév en tientallen andere airlines in Europa gingen failliet. Hoewel vliegtuigen steeds zuiniger en stiller werden, werd die winst ruimschoots te-nietgedaan door de enorme groei van het aantal vluchten. Daardoor kwamen geluidsoverlast en luchtvervuiling steeds hoger op de agenda te staan, met capaciteitsreducties en een vliegtaks tot ge-volg.

De coronacrisis zorgde enkele jaren geleden voor de grootste klap in de geschiedenis van de lucht-vaart, maar het herstel daarna verliep zo explosief dat Schiphol het niet kon bijbenen. Die kilometers-lange wachtrijen staan nog bij eenieder in het geheugen.

Vandaag de dag zorgt de onrust in het Midden-Oosten opnieuw voor spanning en vluchtannulerin-gen. Het grote plaatje is echter dat ook dit weer overgaat. Reizigers blijven de wereld verkennen, zoe-ken hun familie op of genieten van een welverdiende vakantie. Ook voor het zakendoen blijft per-soonlijk contact essentieel: je moet toch echt naar de klant toe, waar ter wereld die zich ook bevindt. In de vijfde eeuw schreef kerkvader Augustinus al: “De wereld is een boek, en wie niet reist, leest slechts één pagina.” Zoveel is er dus ook niet veranderd.

Dit is overigens mijn laatste column voor u. Over enkele weken word ik 67 en stopt mijn dagelijkse werk bij de ANVR. Acht jaar lang heb ik mijn visie op de luchtvaart met u in dit magazine gedeeld, vaak bezien vanuit de reisagent. Ondanks alle technologie en verwoede pogingen van airlines om de klant direct te laten boeken, kiezen velen nog steeds voor een reisorganisator, zakenreisbedrijf of de vertrouwde reisagent in het dorp. Zij kiezen voor dat deskundige advies, de brede keuze en het ge-mak. Maar bovenal doen ze het om iemand te hebben die voor hen klaarstaat als het misgaat. De afgelopen vijfentwintig jaar hebben bewezen dat die persoonlijke service nog altijd onmisbaar is.